Rinus Michels (Amsterdam, 9 februari 1928 – Aalst, 3 maart 2005) was een Nederlandse voetballer en voetbaltrainer, bijgenaamd De Generaal. Hij geldt als de vader van het totaalvoetbal. Met Ajax won hij in 1971 de Europacup I, met FC Barcelona werd hij Spaans kampioen en met Oranje haalde hij de WK-finale van 1974 en won hij het EK van 1988. In 1999 riep de FIFA hem uit tot trainer van de eeuw.
Rinus Michels in het kort
| Volledige naam | Marinus Jacobus Hendricus Michels |
|---|---|
| Geboren | 9 februari 1928, Amsterdam |
| Overleden | 3 maart 2005, Aalst (België) |
| Bijnaam | De Generaal |
| Als speler | Ajax (1946–1958), 269 duels, 122 goals; 5 interlands |
| Als trainer | Ajax, FC Barcelona, Los Angeles Aztecs, 1. FC Köln, Oranje, Bayer Leverkusen |
| Grootste prijzen | Europacup I 1971, EK 1988, WK-finale 1974 |
| Erkenning | FIFA Trainer van de Eeuw (1999) |
De beste trainer die Nederland ooit had
Nederland heeft altijd goede voetbaltrainers gehad, van Kees Rijvers en Leo Beenhakker tot Louis van Gaal. Maar als beste Nederlandse trainer ooit wordt nog altijd Rinus Michels genoemd. De Amsterdammer was trainer van Ajax, FC Barcelona, de Los Angeles Aztecs, 1. FC Köln, Bayer Leverkusen en het Nederlands elftal. Zijn ideeën over voetbal, het totaalvoetbal, veranderden de sport wereldwijd.

Spits van Ajax
Marinus Jacobus Hendricus Michels werd op 9 februari 1928 geboren in Amsterdam. Als jongen was hij een allround sporter die goed kon zwemmen en basketballen, maar hij koos voor voetbal. In zijn hele loopbaan speelde hij voor één club: Ajax. Als midvoor speelde hij tussen 1946 en 1958 269 wedstrijden voor de Amsterdammers, waarin hij 122 keer scoorde. Hij werd twee keer landskampioen, in 1947 en 1957. Voor het Nederlands elftal kwam hij vijf keer uit, zonder te scoren. In 1958 moest hij stoppen door rugklachten.
Van gymleraar tot Ajax-trainer
Na zijn loopbaan werd Michels gymleraar, onder meer aan een school voor dove kinderen in Amsterdam. Daarnaast trainde hij amateurclubs JOS en AFC. In 1965 werd hij de opvolger van de Engelsman Vic Buckingham bij een worstelend Ajax. Ervaring in het betaalde voetbal had hij niet, maar Michels voerde een professionele aanpak in met harde trainingen, discipline en een duidelijke speelwijze.
Het succes kwam snel. Ajax werd landskampioen in 1966, 1967, 1968 en 1970 en won de KNVB-beker in 1967, 1970 en 1971. In 1969 haalde de ploeg de finale van de Europacup I, die met 4-1 verloren ging van AC Milan. Twee jaar later was het wel raak: op 2 juni 1971 won Ajax op Wembley met 2-0 van Panathinaikos. Het was de eerste van drie Europacups op rij voor Ajax, al vertrok Michels direct na die eerste triomf.
Totaalvoetbal
Michels wordt gezien als de vader van het totaalvoetbal. In zijn systeem hadden spelers geen vaste plek, maar konden ze elkaars posities overnemen. Een verdediger kon opkomen, een middenvelder schoof door naar de spits en een aanvaller zakte terug. Het veld werd zo groot mogelijk gemaakt bij balbezit en zo klein mogelijk zonder bal. Met spelers als Johan Cruijff, Johan Neeskens, Ruud Krol en Piet Keizer kreeg die filosofie op het veld gestalte. Michels’ ideeën zouden later via Cruijff de basis leggen voor de speelstijl van FC Barcelona.
FC Barcelona
In 1971 haalde FC Barcelona hem naar Catalonië. In 1973 volgde Johan Cruijff hem, en in het seizoen 1973/74 werd Barcelona voor het eerst sinds veertien jaar kampioen van Spanje. Onvergetelijk was de 0-5 in het Santiago Bernabéu tegen Real Madrid. Na een periode bij Oranje keerde Michels in 1976 terug bij Barcelona, waar hij in 1978 nog de Spaanse beker won.
Amerika en Duitsland
Daarna vertrok Michels naar de Verenigde Staten, waar hij trainer werd van de Los Angeles Aztecs. Het Amerikaanse voetbal trok in die jaren grote namen aan, zoals Pelé, Franz Beckenbauer, Johan Cruijff en Wim van Hanegem. Grote prijzen won Michels er niet. Bij 1. FC Köln won hij in 1983 de DFB-Pokal. Later, aan het einde van zijn loopbaan, was hij nog trainer van Bayer Leverkusen, zonder grote successen.
Oranje en het WK van 1974
In 1974 werd Michels gevraagd om het Nederlands elftal naar het WK in West-Duitsland te leiden. De voorbereiding verliep rommelig, maar op het toernooi werd Oranje de smaakmaker. Met verpletterend totaalvoetbal won Nederland onder meer van Argentinië (4-0) en titelverdediger Brazilië (2-0). In de finale tegen gastland West-Duitsland nam Oranje na één minuut een voorsprong via een strafschop van Neeskens, maar het verloor uiteindelijk met 2-1. Toch ging dat elftal de geschiedenis in als een van de beste ploegen die nooit wereldkampioen werd.
Europees kampioen in 1988
In 1988 stond Michels opnieuw voor de groep. Op het EK in West-Duitsland verloor Oranje de eerste wedstrijd met 1-0 van de Sovjet-Unie. Michels zette daarna Marco van Basten in de spits in plaats van John Bosman, en dat bleek een gouden zet: Van Basten scoorde een hattrick tegen Engeland. In de halve finale in Hamburg werd gastland West-Duitsland met 2-1 verslagen, met een winnende goal van Van Basten vlak voor tijd. In de finale in München won Nederland met 2-0 van de Sovjet-Unie, met doelpunten van Ruud Gullit en Van Basten. Het was de eerste en tot nu toe enige grote prijs voor het Nederlands elftal.
In 1990 en 1992 was Michels nog eens bondscoach. Op het EK van 1992 in Zweden strandde Oranje in de halve finale na strafschoppen tegen Denemarken. Daarna nam hij definitief afscheid van de dug-out.
De Generaal
Michels stond bekend om zijn strenge, zakelijke aanpak. Zijn spelers noemden hem De Generaal. Hij is ook bekend van de uitspraak ‘Voetbal is oorlog’. Volgens Michels zelf werden zijn woorden vaak uit hun verband gerukt: hij bedoelde dat je op het hoogste niveau niet te netjes moet zijn als je wilt winnen. Buiten het veld stond hij bekend om zijn droge humor.
Onderscheidingen
Michels ontving veel erkenning. Hij werd in 1974 Ridder en in 1988 Officier in de Orde van Oranje-Nassau. In 1988 werd hij ook door World Soccer verkozen tot trainer van het jaar. In 1999 riep de FIFA hem uit tot trainer van de eeuw. In 2002 ontving hij een oeuvreprijs van de UEFA. De Engelse krant The Times verkoos hem in 2007 postuum tot beste trainer van na de Tweede Wereldoorlog. De Rinus Michels Award, de prijs voor de beste trainer in het Nederlandse voetbal, is naar hem vernoemd.
Overlijden
Rinus Michels overleed op 3 maart 2005 op 77-jarige leeftijd in het Belgische Aalst, na complicaties bij een hartoperatie. Met hem verdween een van de grootste vernieuwers uit de voetbalgeschiedenis, wiens ideeën nog altijd terug te zien zijn in het moderne voetbal.
Erelijst als trainer
| Prijs | Club of land | Jaren |
|---|---|---|
| Europacup I | Ajax | 1971 |
| Landskampioen Nederland | Ajax | 1966, 1967, 1968, 1970 |
| KNVB-beker | Ajax | 1967, 1970, 1971 |
| Landskampioen Spanje | FC Barcelona | 1974 |
| Spaanse beker | FC Barcelona | 1978 |
| DFB-Pokal | 1. FC Köln | 1983 |
| Europees kampioen | Nederland | 1988 |
Lees ook over het EK van 1988, Johan Cruijff, Marco van Basten en de geschiedenis van Ajax.
Veelgestelde vragen
Waarom heette Rinus Michels De Generaal?
Vanwege zijn strenge, gedisciplineerde aanpak als trainer.
Wat is totaalvoetbal?
Een speelwijze waarin spelers geen vaste positie hebben en elkaars plek kunnen overnemen. Michels geldt als de grondlegger ervan.
Wat won Rinus Michels met Oranje?
Het EK van 1988. In 1974 haalde hij met Nederland de WK-finale, die met 2-1 verloren ging van West-Duitsland.
Bij welke clubs was Michels trainer?
Bij Ajax, FC Barcelona, de Los Angeles Aztecs, 1. FC Köln en Bayer Leverkusen.
Wanneer overleed Rinus Michels?
Op 3 maart 2005 in Aalst, België, op 77-jarige leeftijd.
