Jesse Owens atletiek legende uit Amerika

By Atletiek, Eregallerij

De atletiek sport heeft door de jaren heen vele fantastische sportmensen voortgebracht, wat te denken aan onze nationale heldin Fanny Blankers-Koen die vier maal goud won op de Olympische Spelen van Londen. De Fin Paavo Nurmi die negen Olympische titels bij elkaar liep of Emil Zatopek bijgenaamd de locomotief. Maar in dit rijtje mogen we Jesse Owens natuurlijk niet vergeten. Hij had ook een imposante carrière in een moeilijke tijd voor de zwarte sportmensen. Laten we eens kijken hoe zijn loopbaan is verlopen.

Biografie

James Cleveland Owens later Jesse genoemd werd geboren op 12 september 1913 in Oakville in Alabama. Jesse was de zoon van Henry en Emma Owens, hij was het zevende kind van in totaal elf kinderen. Zijn vader de zoon van een slaaf werkte op een katoenplantage. Toen hij zeven jaar oud was moest hij ook gaan werken, het gezin verhuisde twee jaar later naar Cleveland. Jesse ging ook weer naar school, daar kreeg hij ook de bijnaam Jesse, een leraar had hem verkeerd verstaan toen hij zijn naam J.C. Owens zei. Zijn turnleraar zag in hem een buitengewoon talent en wilde veel met hem gaan trainen, maar de jonge Jesse moest bijklussen om geld te verdienen voor zijn ouders. De leraar bood toen aan om ’s morgens vroeg te gaan trainen en dat kon Jesse wel.

Wonderkind

Owens bleek een wonderkind die in veel verschillende sporten goed was en veel universiteiten probeerde hem binnen te halen. Hij koos uiteindelijk voor de Universiteit van Ohio. In die tijd kreeg hij weer te maken racisme wat in die tijd in Amerika nog heel gewoon was. Hij moest in zwarte gelegenheden slapen en eten, en voor zwarten was er ook geen beurs, dus hij moest blijven bijklussen bij de kruidenier. Jesse trouwde in 1935 Jesse en Minnie Ruth Owens ontmoetten elkaar op de school, hij was 15 zij was 13 en ze bleven altijd bij elkaar, het stel trouwde in 1935 en ze kregen drie dochters.

Atletiekprestaties

Jesse Owens had voor de atletiek gekozen en was daarin een uitzonderlijk talent, zijn meest indrukwekkende prestatie leverde hij in 1935, tijdens de wedstrijd in de Big Ten Championships in Ann Arnor verbeterde hij in 45 minuten maar liefst zes wereldrecords. Hij deed dat bij het verspringen en bij drie loopnummers, de 100 meter en de 220 yards, tevens het wereldrecord op de 200 meter, en de 220 yards op de horden wat ook tevens weer een wereldrecord op de 200 meter horden was. Het wereldrecord op het verspringen had hij zo scherp gesteld dat het 25 jaar zou blijven staan zonder dat het verbeterd werd. Maar de echte atletiekliefhebbers herinneren zich Jesse Owens het liefst aan zijn prestaties op de Olympische Spelen van Berlijn in 1936.

Adolf Hitler

Duitsland was al in de greep van Adolf Hitler die de Spelen gebruikte als propagandamiddel voor zijn nationaalsocialistische politiek, bij hen werd de nadruk gelegd op de prestaties van de zogenaamde arische sporters, deze sporters werden gezien als Übermenschen. De overlevering verteld dan ook dat Adolf Hitler na de overwinning van Jesse Owens op de 100 meter hem weigerde om hem de hand te schudden. De organisatie van de Spelen gaf Hitler de keuze of om alle winnaars de hand te schudden of geen één, hij koos toen voor de laatste optie. Jesse Owens zou hier later over zeggen: “Ik werd niet uitgenodigd om Hitler de hand te schudden maar ik werd ook niet uitgenodigd op het Witte Huis om de hand van de Amerikaanse president te schudden”. Owens won goud op de 100 meter, 200 meter ,het verspringen en op de 4×100 meter.

Racisme

Owens had in eerste instantie geen negatieve indruk van het Duitse regime van Adolf Hitler. Toen hij terug kwam in de Verenigde Staten moest hij weer achter in de bus zitten bij de andere zwarten. Zelfs na zijn tickertapeparade in New York moest hij naar zijn eigen erereceptie in het Waldorf-Astoria met de goederenlift. Want zwarte mensen mochten niet met de gewone lift. Na de Spelen schreef de Amerikaanse Atletiek Unie (AAU) onder leiding van de latere voorzitter van het Internationale Olympisch Comité (IOC) Avery Brundage Jesse Owens in voor atletiek wedstrijden in Duitsland, Engeland en Zweden op de loopnummers en het verspringen.

Lopen voor geld

Hij moest in zeven dagen 10 wedstrijden lopen. Door deze inspanning vermagerde hij sterk en liep zijn gezondheid zienderogen achteruit, hij was psychisch en emotioneel totaal op. Maar van de AAU moest hij aan die wedstrijden deelnemen want dat leverde heel veel geld op. Jesse Owens werd daar trouwens zelf niets beter van, want dat hoorde bij de Olympische eed. Totaal vermoeid weigerde hij om voor wedstrijden af te reizen naar Stockholm in Zweden. De AAU deed hem onmiddellijk in de ban en een schorsing volgde. Hij ging de schorsing aanvechten en bleef door trainen bij Bill Robinson. In dat zelfde jaar werd hij uitgeroepen tot atleet van het jaar in Amerika, maar de schorsing bleef gehandhaafd. Hij ging het hardlopen voor zichzelf te gelde maken. Hij ging sprinten voor veel geld tegen paarden, honden, treinen, schaatsers en baseballspelers.

Het leven na de sport

Het leven als sporter werd hem op die manier onmogelijk gemaakt. Na de oorlog startte hij in 1950 een publicrelationsbureau, door zijn bekendheid trok hij vele sponsors aan. Hij ontwikkelde zich verder en ging overal de Amerikaanse waarde van vrijheid en democratie uitdragen. Tijdens de vijftienjarige herdenking van de Olympische spelen in Berlijn werd hij als held ontvangen. De burgemeester van Berlijn Schreiber stak beide armen van Owens in de lucht. Hij deed dat als gebaar omdat in 1936 Hitler de hand van Owens niet wou schudden. Jesse Owens werd in 1976 door President Ford onderscheiden met de Medal of Freedom, één van de hoogste Amerikaanse onderscheidingen. Jesse Owens overleed op 31 maart 1980 op 66 jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. In 2012 werd hij alsnog opgenomen in de IAAF Hall of Fame.